Тэгш хэмтэй, голдоо нүхтэй, бадам цэцгэн суурь бүхий найман талт, шовгор оройтой нацагдорж.


Нүүрэн талд: "Аугаа их Султаан Өлзийт хаан" гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. 
Ар талд:   Доод дээд  зүүн тал нь мэдэгдэх дөрвөлжин хүрээн дунд 8 ширхэг цацрагтай нарыг хүний нүүрний байдалтай дүрсэлсэн. Цацраг хооронд тус бүр 1 ширхэг цэгтэй. хөгцөсөн ногоон жижиг толбонуудтай.

Гилбэр хатгасан дугуй шовгор оройтой, саравчтай, ширээр хийсэн чихэвч гэзгэвчтэй хоёр талт дуулга. Чихэвчин дээр жижиг дугуй толь хадсан.

Нүүрэн талд: 1,8 см голчтой цэгэн хүрээн дунд "Аугаа их Хүлүг Ил хаан" гэж тайлсан 4 мөр араб бичээстэй. Эхний мөрний доод талд 6 хошуутай одтой. Хүрээний гадуур тойрсон 1 мөр араб бичээстэй. 5-7 цаг хоорондох зайнд ар өвөргүй элэгдэж мөлийсөн.
Ар талд: 1,8 см голчтой нарийн хүрээн дунд дээр нь Хүлүгийн тамга, доод талд нь Коран судрын маань болох Калима гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. Хүрээний гадуур тойрсон 1 мөр бичээстэй.

Дугуй, улаан хүрэн өнгөтэй.
Нүүрэн талд: "Буян Күл хаан" гэж тайлсан араб бичээстэй. Үүний доор Бухаар 752 /1352/ гэсэн бичээсийн голд ширээтэй бундан тамгатай цагийн зүүний 6,8,10,20,36,44 минут дээр жижиг сэтэрхийнүүдтэй.
Ар талд: 3 мөр араб бичээстэй.

Дугуй, хүрэн өнгөтэй.
Нүүрэн талд: Голдоо 1,2 см голчтой дугуй хүрээн дунд нар ба арслан дүрсэлж, хүрээний гадуур тойрсон 1 мөр араб бичээсийг судлаачид "Султан Абу Сайд" гэж тайлсан. Эдгээрийн гадуур тойрсон нарийн болон цэгэн хүрээтэй.
Ар талд: Коран судрын маань болох Калима гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. Хүрээний 4 талд Исламын анхны дөрвөн Халиф болох Абу Бэкр, Омар, Отман, Али нарын нэрийг бичсэн. Эдгээрийн гадуур тойрсон нарийн болон цэгэн хүрээтэй.

Дугуйдуу хэлбэртэй, мөнгө харласан.
Нүүрэн талд: Захаас дундажаар 1-4 мм зайд 29ш цэгэн хүрээний гадуур 1-8 цагийн хооронд 1мөр бүдэг араб бичээстэй. Цэгэн хүрээний дотор талд 2 мөр тод гаргацтай араб бичээстэй, түүний доор нуман тамга дүрсэлсэн. Судлаачид  бичээсийг "Их хаган Сарайд гэж тайлсан. 
Ар талд: Захаас 1-5 мм зйд 10-4 цагийн хооронд тасархай дугуй хүрээтэй түүний дотор 1 мөр бүдэг араб бичээстэй дотуур нь 10-5 цагийн хооронд дугуйран барласан цэгэн хүрээтэй. Голд нь 3 мөр Коран судрын Калима гэж тайлсан араб бичээстэй.


Нүүрэн талд: Голд нарийн дугуй хүрээний дотор 8 ширхэг хагас дугуйг огтлолцуулсан хээн хүрээн дотор "Аугаа их Султан Абу   Сайд Бахадур хаан дэлдүүлэв" гэсэн 3 мөр араб бичээстэй. Хээн хүрээний 8 ширхэг хагас дугуй дотор жижиг араб бичээсүүдтэй. Эдгээрийн гадуур тойрсон цэгэн хүрээтэй. Баруун дээд талдаа нүхтэй.
Ар талд: 8 дэлбээ бүхий цэцгэн хүрээн дотор Коран судрын маань болох Калима болон Исламын анхны дөрөв Халиф болох Абу Бэкр, Омар, Отман, Али нарын нэрийг арабаар бичсэн.

До. Болд, Монголын урчуудын эвлэлийн хорооны зураач, Төрийн шагнаалт зураач.

Дугуйдуу, зууван, бор шарга өнгөтэй, Дүрслэл маш бүдэг.
Нүүрэн талд: Бат хааны удмын тамгатай. Түүний баруун талд үл мэдэгдэх дүрстэй.
Ар талд: Голдоо араб бичээстэй, түүний гадуур нарийн хүрээний оромтой.

Хөх өнгийн бурхан 1 гартаа очиртой, Чингис хааныг Очирваань бурхны доор дүрслэн түүний хоёр талд Өгөдэй болон Хубилай хааныг зурсан. Мөн хар, цагаан тугийг зурсан.

Нүүрэн талд: Хааны нэрээр Аргуны дэлдүүлсэн гэсэн 4 эгнээ монгол бичигтэй, мөн Аргун гэж арабаар бичсэн. араб бичээсийн доор 6 хошуут од, 4 эгнээ монгол бичээсийн дунд 2 ширхэг 6 хошуут од, бүх бичээсүүдийн урд 2 ширхэг 6 хошуут од дүрсэлсэн. 23-34 минут хооронд цэгэн хүрээтэй.
Ар талд: Нэг тал нь 1,4 см хэмжээтэй дөрвөлжин хүрээн дунд Коран судрын маань болох Калима гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. Хүрээний гадна 4 талд бичээстэй. 3-6 цаг хооронд цэгэн хүрээтэй.
В. 7-10 цаг хооронд захаараа харласан.

Нүүрэн талд: ""Аугаа их Султаан Кулна хаан гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. 8-12 цаг хооронд ар өвөргүй элэгдэж мөлийсөн.
Ар талд: Зоос бүхэлдээ зүүн доошоо хэлтгий дарагдаж цэцгэн хүрээний 3 дэлбээ болон цэгэн хүрээ нь зоосны голд дарагдсан. "Гулистанд дэлдүүлэв 761 он" гэж тайлсан араб бичээстэй.

A. Угалз хээ бүхий алт шармал хүрээтэй хавтгай дугуй хэлбэрийн улаан өнгийн мана чулуун цоховч чимэг.

Тэгш талтай, 6 хошуутай, голдоо дугуй цэнхэртэй шар дэвсгэр дээр алтан шар хүрээтэй. Цагаан өлзий хээг дүрслэн голд нь 1960 оны сүлд зэргийг нааш товойлгон давхарлан нааж хийсэн. Ардаа зүү тээглүүртэй, 24727 тоотой.

Болор сэлэм францаас 1996 онд Очирбатад дурсгасан.


A. Аяганы их бие зууван дугуй хэлбэртэй, аяганы ёроолыг төвгөр зураасаар 6-н хэсэгт хувааж, голд нь брахми үсгийг товойлгон хөөмөлдсөн. Аяга нь эвэр угалз маягийн хээг хөөмөлдөж цоолборлж урласан хавтгай бариултай, түүний доод талд гогцоо бүхий сэнжтэй.

Дугуй. цагаан.
Нүүрэн талд: Зоос ерөнхийдөө зүүн дээш хэлтгий дарагдсан. 4 дэлбээ бүхий сарнай цэцгэн хүрээн дунд 6 хошуу тамга болон "Эрхэм дээд Мухаммад хаан" гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. Эдгээрийн гадуур 1:08-6 цаг хооронд дан болон цэгэн хүрээтэй. 6-12 цаг хооронд  хүрээ бичээс элэгдэж мөлийсөн.
Ар талд: 4 дэлбээ бүхий сарнай цэцгэн хүрээн дотор Дувагийн удмын бундан тамга түүнийг тойрон байрласан "Ард түмний хот
"Тэрмэзийн зоос" гэж тайлсан араб бичээстэй. 8-10 цаг хооронд дан болон цэгэн хүрээтэй. 1-8 цаг хооронд хүрээ, бичээс элэгдэж мөлийсөн. Зах ирмэгээрээ хотгор гүдгэртэй.

"Чулуунд эмэгтэй хүнийг дүрслэн сийлж хийсэн. Хар саарал өнгөтэй, Бор шар рамтай.

Соёмбын дүрслэлтэй модон гуу.


Балтаггүй, бариулыг гуулиар бөгжилсөн, хуйтай хотгор илд. Гуулин бөгж, тоногтой модон хуйтай. 1 иж 2 ширхэг

Ташуу зах, энгэртэй, баруун талын суга болон энгэр хэсэгт даавуун уяа бүчтэй, хормойн хоёр талд оноотой. Дээлийн гадрыг урагдаж тасарсныг дүрслэн харуулсан саарал өнгийн эрээн нимгэн даавуугаар хийж, ногоон даавуугаар доторлосон байна.

Хаалгатай, шар модон рамтай, шилэн хоргонд алт мөнгөн шармал, дөрвөлжин сүүдрэвчний загвартай гэрлийн суурь 

Дугуй, ирмэг арзгар, хүрэн саарал өнгөтэй.
Б. Нүүрэн талд: Дугуй хүрээн дунд Тольбух хааны чихтэй тамга түүний 2 талаар "Крымд дэлдүүлэв" гэж тайлсан араб бичээстэй. 32-53 минут хооронд хүрээ элэгдэж арилсан.44 минут дээр жижиг цууралттай.
Ар талд: Дугуй хүрээн дунд 6 хошуу хүрээн дотор онги маягийн дугуй дүрстэй. Эдгээрийн гадуур цагийн зүүний 30-42 минут хооронд дугуйрсан цэгэн хүрээтэй.


Нүүрэн талд: Титэм мэт дүрсэн дунд Аугаа их Султан Абу Сайд Бахадур хаан дэлдүүлэв гэж тайлсан 5 мөр араб бичээстэй. Дүрсний зүүн баруун талаар 1 мөр араб бичээстэй. 9-2 цаг хооронд цэгэн хүрээтэй, дотуур нь нарийн хүрээ бүтэн тойрсон.
Ар талд: 8 талт хүрээн дунд Калима болон Исламын хааны анхны дөрвөн Халиф болох Абу Бэкр, Омар, Отман, Али нарын нэрийг бичсэн. Хүрээний гадна 6 талд жижиг араб бичээстэй. Эдгээрийн гадуур 7-3 цаг хооронд нарийн хүрээтэй. 9-1 цаг хооронд цэгэн хүрээтэй.

Гонзгой тавган хэлбэртэй, хар өнгийн хуванцар дээр тана шигтгэж, хашаа байшин, хүн, ургамал дүрсэлсэн. Ардаа өлгөх сэнжтэй, Вьетнамын Элчин сайдаас Очирбатад дурсгасан.

 1-1,2 см голчтой төмөр цагираг хэлхэж хийсэн. Дээгүүр нь сур гүйлгэсэн захтай. Богино ханцуйтай цамц хэлбэрийн доод хормой тэгш бус, хэлхгэр хөө хуяг

Хар өнгөтэй, доош шөвийсөн бөмбөгөр хэлбэртэй, дээрээ дугуй сэнжтэй дүүгүүр.

Улаан, ягаан дээл, богтого малгайтай хоёр хатан зурсан. Зүүн дээд буландаа ханзтай.

Улаан хүрэн өнгийн зэвэрсэн 4 зэв.

Бүрэн будагтай модон бөөр дээр ногоон зодогтой, цагаан эвэрвэй, эрээн хайрстай хос лууг алтан боронз, улаан, ногоон, хар өнгөөр өнгө ялган будсан. Тус хос лууг алтан хигээст хорлын хоёр талаас өөд өөдөөсөө харсан байдлаар зурсан байна. Дохиургүй.


Амьтны дүрс бүхий хүрэн модонд 17 см урт, 5,4см өргөн, 1.2см зузаан нэг үзүүрийг ирлэсэн хавтгай оюуг утсаар ороож тогтоосон.


"1. Хар саарал микрофонт гарны баруун талд карт шургуулах зориулалттай. Төхөөрөмжний дээр 5 ширхэг товчлуур, тэдгээрийн доохно 1 ширхэг урт хар товчтой.
2. Цахим ойт карт нь УИХ-ын гишүүн З.Энхболдын нэр, зурагтай."


Цилиндр хэлбэртэй

Хавтгай нимгэн, дугуй хэлбэртэй, голдоо нүхтэй чулуун зүүлт. Сүхбаатар аймаг, Түвшинширээ сум, Оорцог овоо уулнаас олдсон.

Өргөн шармал амсартай, хар ногоон өнгөтэй, хээ дүрсэлсэн. Шинэ Зеландаас 1997 онд П. Очирбатад дурсгасан.


"Чингис хаан Сан-Томе Принсипи" марк анхны өдрийн дугтуй 2016 он 

Нүүрэн талд: "Ал Насир сүсэгтнүүдийн удирдагч" гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. Бичээсийн дээр 6 хошуут дүрстэй. Цагийн зүүний 26-32 минутын хооронд сэтэрсэн.
Ар талд: Дугуй хүрээн дунд "Амьдрал богинохон, Иймд түүнийг бурхандаа зориулагтүн" гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. Цагийн зүүний 52-11минутын хооронд 6 мм гүн ар өвөргүй хүрээ, бичээс баларч бүдгэрсэн.

Нүүрэн талд: Дөрвөлжин хүрээн дунд "Аугаа их Үзбек хаан. 72 х он" гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. 6-9 цаг хооронд цэгэн хүрээний оромтой. 
Ар талд: 8 дэлбээ бүхий цэцгэн хүрээн дунд Коран судрын маань болох Калима гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. Эдгээрийн гадуур 4-9 цаг хооронд цэгэн хүрээний оромтой.

"Дөрвөлжин хавтгай хар хүрэн өнгийн дээр нь монгол бичигтэй."" Арван тавны цагдаагийн


Нарийн амсартай өндөр ногоон эрээн ваар


Дугуй,  хүрэн өнгөтэй,  ногоон туяатай.
Нүүрэн талд: "Аугаа их Султаан Хизр хаан" гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй.
Ар талд: Цэцгэн хүрээн дунд "Гулистанд дэлдүүлэв 762 он" гэж тайлсан 3 мөр араб бичээстэй. 12-6 цаг хооронд нарийн хүрээтэй

Шар өнгийн метал, хөөмөл


Нэг талд нь цоолж нүх гаргасан, засаж янзлаагүй алтан зүүлт.


Дугуй хар өнгөтэй.
Б. Нэг талдаа гурвалжин дүрсээс бүтсэн 8-ын тоо шиг дүрстэй, нөгөө талдаа бүдэг бичээсүүдийн оромтой.

Англи хэл дээр хатуу цагаан цаасан дээр хэвлэсэн. "Orkhon valley cultural land scape" гэж голд нь тод хараар бичсэн

Дээрээ сэнжтэй, хоёр талд нь дугуй хүрээнд дөрвөлжин бичгээр бичсэн үгийг товойлгон сийлж, түүний дээр хамар хээ бүхий хүрээнд амьтны дүрсийг товойлгон дүрсэлсэн. АНУ-ын Метрополитений музейгээс гаргасан хуулбар.

Дугуй, хар саарал өнгөтэй.
Нүүрэн талд: Хааны нэрээр Абагын дэлдүүлсэн. Ариун" гэсэн 5 эгнээ монгол бичигтэй. Арын эгнээ бүдэг элэгдсэн. 5-7 цаг хооронд цэгэн хүрээний оромтой. 
Ар талд: Дөрвөлжин хүрээн дотор Загалмайтны шашны маань бичиж загалмай зурсан нь зоос баруун тийш хэлтгий дэлдэгдсэнээс болж баруун доод хэсэг харагдаж байна. Дөрвөлжин хүрээний дээд доод зүүн талд үл мэдэг бүдэг бичээстэй. Зүүн талаар цэгэн хүрээтэй.

Алтан таван хошуу" медаль. Алтан шармал өнгөтэй, дэлбээ бүрт гурван цацраг бүхий таван хошуу , дэлбээний хооронд үнэт чулуун 5ш тунгалаг өнгөтэй шигтгээ шигтгэсэн. Гархиар холбогдсон дээд хэсэгт цагаан судалтай, улаан тууз тогтоосон. Ардаа №16 гэсэн дугаартай.

 Нүүрэн талд: Голдоо 2 мөр араб бичээсийг судлаачид "Аугаа их хаганы суу алдар бадартугай" гэж тайлсан.
Ар талд: Цагийн зүүний 8-10 цагийн хооронд 6ш цэгэн хүрээний оромтой. Голд нь 3 мөр араб  бүдэг бичээстэй. Хүрээгүй, дүрслэл бүдэг.

Хээгүй, цулгуй өндөр бариултай мөнгөн аяга.

Цагаан ханангийн агуйн булшны малгайн нь зургаан тал бүхий бөмбөгөр оройтой, саравч өргөн шилэвчтэй, оройн бөмбөгөр хэвийг зузаан нэхмэл даавууг хоёр талаас нь нимгэн цаасаар цардаж гаргаад өнгөн талыг цагаан шаргал өнгийн хээтэй торгоор гадарлаж, хүрээг нь хар хүрэн өнгийн савхиар эмжсэн.

Нимгэн алтан ялтсаар хийсэн 4 дэлбээт цэцгэн, 3 дэлбээт цэцгэн хэлбэрийн авсны чимэг.


Хубилайн усан цэргийн флот Япон руу довтолж байгааг дүрсэлсэн. Далай тэнгис, усан онгоц дээрх цэргүүд, нум, сум, илд бамбай, жад барьсан морьтой, явган цэргүүдийг дүрслэн хоорондоо байлдаж байгааг харуулсан.

Хавтгай бариултай, бариул дээр угалз хээг  цэгэн цохилуурын аргаар хээлсэн хавтгай ёроолтой мөнгөн аяга.

Дугуй хар хүрэн, бор шаргал өнгөтэй. Голдоо 1.2 см-ийн хэмжээтэй дөрвөлжин нүхтэй,
Б. Нүүрэн тал: Дөрвөлжин нүхний 4 талд эвхмэл бичээстэй, судлаачид "Да Юан Тон Бао буюу их төрийн гүйлгээний эрдэнэ" гэж тайлсан. Зоосны гадна хүрээ болон бичээсийг товойлгож цутгасан.
 10 вэн зоос

Дугуй хэлбэртэй, мөнгө нь харласан.
Нүүрэн талд: Захаас 3 мм зайд 9-1 цагийн хооронд хоорондоо 1 мм зайтай давхар дугуй хүрээтэй. Хүрээний дотор дугуйрсан1 мөр араб бичээстэй. Түүний дотуур 7-2 цагийн хооронд тасархай дугуй хүрээтэй, тус хүрээн дотор 2 мөр бүдэг араб бичээстэй. Бичээсийн дор S/Дэгрээ тамга/ үсэгтэй.
Ар талд: Захаас дунджаар 2 мм зайд 12-4 цаг хүртэл дан, 4-6 цаг хүртэл давхар дугуй хүрээтэй. Дотор нь 2 мөр араб бичээстэй.

Хүрэн өнгөтэй, Зааны сийлбэр ханын чимэглэл.

Хавтгай хуудсан алтыг хонгио хэлбэр гарган нэг талыг нь нарийн, нөгөө талыг арай өргөн хуйлж, нийлсэн амыг нь даруулан гагнасан.


Чингис хаан 800 жилийн ойн маркийн цомог 1962 он. /дотроо 5 хэсэг марктай/

Дугуй, саарал өнгөтэй.
Нүүрэн талд: Дугуй хүрээн дунд "Тэнгэрийн хүчүн дор Хасаны дэлдүүлсэн" гэсэн 5 эгнээ монгол бичээсийн дунд Хасан Махмуд гэсэн 1 мөр араб бичээстэй. Эдгээрийн дор "М.Хас" гэсэн монгол дөрвөлжин бичээстэй. Бичээсүүдийн дээр болон зүүн талд хээ дүрсэлсэн. 
Ар талд: 5 дэлбээ бүхий сарнай цэцгэн хүрээн дунд Калима гэж тайлсан 5 мөр араб бичээстэй. Дээрээсээ 2 дахь мөр бичээсийн голд өлзий хээтэй. 11-6 цаг хооронд нарийн хүрээтэй. 2-4 цаг хооронд цэгэн хүрээний оромтой.

 Хос эвэртэй, луун биетэй, далавч бүхий домгийн амьтны дүрийг хөөмөлдөж урласан бүсний арал, тоногны алтан ялтас чимэгнүүд.


Дээд зүүх хэсэгт дундаа улаан канттай, 2 цэнхэр канттай цагирагаар медальтай холбогдсон. Медаль нь 5 хошуу хэлбэртэй, дээр нь соёмбо, доор нь "50" гэж цагаанаар бичсэн. Ардаа "Цагдан сэргийлэхийн хүндэт тэмдэг" гэсэн бичигтэй.


Алтан шар боронзон хээтэй, хөх эрээн өнгийн тагтай аяга. Таг нь цац хэлбэрийн бариултай, бөөрөнхий хэлбэртэй. Тайландаас Очирбатад өгсөн.

Цуглуулга